Obróbki blacharskie muszą jednocześnie zapewniać szczelność i pozwalać blasze na ruchy termiczne. Najważniejszy układ tworzą obróbka podstawowa, związana z połacią, oraz kontrobróbka, związana z elementem pionowym, na przykład kominem lub ścianą.
Zasady ogólne wykonania obróbek
Obróbki znajdują się w miejscach styku różnych materiałów, dlatego każdy detal wymaga dokładnego dopasowania. Błąd przy kominie, koszu, okapie lub kalenicy może prowadzić do podciekania wody pod pokrycie, zawilgocenia więźby i uszkodzenia warstw znajdujących się wewnątrz budynku.
Blacha rozszerza się i kurczy pod wpływem temperatury. Z tego powodu nie należy przytwierdzać obróbek sztywno na całej długości. Złącza, rąbki i klipsy powinny umożliwiać kontrolowany ruch materiału, a jednocześnie nie mogą otwierać drogi wodzie.
Przy wykonywaniu prac trzeba zachować następujące zasady:
- Stosuj materiały zgodne z pokryciem i wykonuj obróbkę podstawową oraz kontrobróbkę z tego samego metalu.
- Oddzielaj blachę od betonu warstwą papy podkładowej, aby ograniczyć kontakt materiałów i ryzyko uszkodzeń.
- Zachowaj ciągłość szczeliny wentylacyjnej pod pokryciem i nie zatykaj jej membraną ani elementami usztywniającymi.
- Blachę tnij nożycami ręcznymi lub gilotyną, a do gięcia używaj giętarki, zamiast osłabiać krawędzie przypadkowymi zagięciami.
- Pracuj przy temperaturze nie niższej niż -15°C i nie montuj obróbek na oblodzonym podłożu.
Ostrzeżenie: połączenie różnych metali, na przykład miedzi, aluminium i stali bez odpowiedniej izolacji, może wywołać korozję galwaniczną. Z kolei brak dylatacji prowadzi do wybrzuszeń, rozszczelnienia rąbków lub wyrwania mocowań. Sama masa uszczelniająca nie zastąpi poprawnie zaprojektowanego połączenia.
Obróbka komina, kosza i kalenicy
Komin – obróbka podstawowa i kontrobróbka
Przy kominie trzeba rozdzielić funkcje obu elementów. Obróbka podstawowa jest połączona z połacią i odprowadza wodę, natomiast kontrobróbka uszczelnia styk obróbki ze ścianą. Taki układ kompensuje różne ruchy termiczne dachu i murowanego komina.
- Przygotuj podłoże – usuń luźne fragmenty zaprawy i betonu, wyrównaj ubytki oraz odizoluj blachę od elementów mineralnych.
- Wykonaj obróbkę podstawową – ułóż ją ciągle lub schodkowo, wywiń na ścianę pod kątem 90 stopni i połącz z połacią zgodnie z rodzajem pokrycia.
- Zamontuj kontrobróbkę – powinna wystawać około 150 mm w górę ściany, być wpuszczona w fugę na co najmniej 25 mm i zachodzić na obróbkę podstawową na minimum 100 mm.
- Zabezpiecz połączenia – wykonaj je tak, aby woda spływała po zewnętrznej stronie, a ruch blachy nie powodował rozszczelnienia styku.
Górne połączenie obróbki komina z połacią wykonuje się zwykle jako rąbek leżący, a dolną część kształtuje podobnie jak obróbkę kalenicy. Styki boczne można prowadzić po łuku i łączyć rąbkiem podwójnym. Przy kominie szerszym niż 75 cm należy wykonać kozubek. Przekierowuje on wodę i ogranicza zatrzymywanie śniegu przed kominem.
Kosz dachowy
Kosz zbiera wodę z dwóch połaci, dlatego nie powinien mieć przypadkowych przebić ani miejsc, w których zatrzymują się zanieczyszczenia. Opierzenie mocuje się za pomocą klipsów płaskich, a nie wkrętów przechodzących przez dno kosza.
Przy koszu o nachyleniu co najmniej 20% i długości połaci do 8 m stosuje się standardowe rozwiązanie z połączeniem na podwójną agrafkę. Gdy nachylenie kosza jest mniejsze niż 20%, a długość połaci przekracza 8 m, stosuje się kosz wpuszczany. Jego minimalna głębokość powinna wynosić 50 mm, a konstrukcję wykonuje się przez nadbicie krokwi. Obróbkę połaci przy takim koszu prowadzi się podobnie jak przy okapie.
Kalenica i okap
Przy kalenicy arkusz wraz z rąbkami należy uformować zgodnie z kątem nachylenia połaci. Podniesioną część blachy mocuje się klipsami płaskimi, a całość usztywnia pasami ze stali ocynkowanej. Membrana powinna dochodzić do boków kalenicy, lecz nie może zamykać szczeliny wentylacyjnej między membraną a blachą.
Przy okapie należy prawidłowo połączyć pokrycie z systemem rynnowym. Pas nadrynnowy mocuje się do podłoża klipsami i usztywnieniami, zwykle w rozstawie co 50 cm. Pierwszy klips systemu na rąbek stojący powinien znaleźć się za pasem. Szczelina wentylacyjna musi pozostać drożna również wtedy, gdy zastosowano membranę separacyjną.
Łączenia poprzeczne blachy
Jeżeli długość połaci przekracza 10 m, trzeba przewidzieć łączenia poprzeczne, które zapewnią szczelność i pozwolą na pracę arkuszy. Rodzaj połączenia zależy od nachylenia dachu:
| Kąt nachylenia dachu | Zalecana technika łączenia | Uwagi techniczne |
|---|---|---|
| 5–20% | Łączenie typu stopień | Stopień w podłożu może mieć wysokość do 100 mm. Dolną część obrabia się podobnie jak kalenicę, a górną podobnie jak okap. |
| Powyżej 20% | Podwójna agrafka | Połączenie stosuje zagięcia dolnej i górnej blachy oraz pas wlutowany w dolny arkusz. |
| Połać z długimi arkuszami | Połączenie z kompensacją ruchu | Rozwiązanie trzeba dopasować do systemu pokrycia, materiału i zaleceń producenta. |
Przy podwójnej agrafce dolną blachę zagina się na szerokość 30 mm, a następnie łączy z odpowiednio uformowanym pasem blachy o szerokości 100 mm. Odległość wlutowanego pasa od zagiętej krawędzi powinna wynosić co najmniej 180 mm. Dolny arkusz mocuje się klipsami płaskimi, natomiast górny zaciąga za przygotowany pas.
- Przygotuj dolny arkusz – wykonaj zagięcie górnej krawędzi o szerokości 30 mm i zamocuj arkusz klipsami.
- Wykonaj pas łączący – uformuj pas o szerokości 100 mm i zachowaj minimum 180 mm odległości od zagiętej krawędzi.
- Przygotuj górny arkusz – wykonaj zagięcie dolnej krawędzi o szerokości 80 mm.
- Zamknij połączenie – zaciągnij górną blachę za pas na dolnym arkuszu, pozostawiając możliwość pracy termicznej.
Odbiór wykonanych obróbek
Po zakończeniu prac sprawdź wzrokowo elementy, które mają największy wpływ na szczelność:
- Obróbka podstawowa i kontrobróbka tworzą ciągły układ, a kontrobróbka ma 150 mm wysokości, 25 mm wpuszczenia w fugę i 100 mm zakładu.
- Blacha nie jest przebita w dnie kosza, a jego połączenia wykonano klipsami lub rozwiązaniem przewidzianym dla danego systemu.
- Rąbki i połączenia poprzeczne są zamknięte, bez widocznych rozwarć, załamań i śladów nadmiernego naprężenia.
- Szczeliny wentylacyjne przy okapie i kalenicy pozostają drożne na całej długości.
- Obróbki mają zapewnione dylatacje i nie są zablokowane przypadkowymi wkrętami, zaprawą ani uszczelniaczem.
- Nie występuje bezpośredni kontakt niekompatybilnych metali, który mógłby przyspieszyć korozję.
Przy kominach o nietypowym kształcie, skomplikowanych koszach, dachach zabytkowych lub systemach rąbka stojącego prace powinien wykonać doświadczony dekarz. W takich miejscach drobna korekta na etapie montażu jest znacznie bezpieczniejsza niż naprawa przecieku po zamknięciu wszystkich warstw dachu.
