Palety produkuje się głównie z drewna iglastego, przede wszystkim sosny i świerku. Takie drewno łączy niską cenę, małą masę, dostępność oraz łatwą obróbkę. Drewno liściaste, między innymi dąb, buk i brzoza, stosuje się rzadziej – głównie w paletach przemysłowych przeznaczonych do ciężkich ładunków. Gatunek surowca wpływa na nośność, trwałość, wagę palety i koszty transportu.
Drewno iglaste – standard w produkcji palet
Drewno iglaste jest najczęściej wybieranym materiałem do produkcji palet jednorazowych, przemysłowych oraz palet wielokrotnego użytku. Sosna i świerk są powszechnie dostępne, szybko rosną i można je sprawnie ciąć, strugać oraz łączyć za pomocą gwoździ. Dzięki temu produkcja pozostaje stosunkowo tania, a gotowa paleta ma niewielką masę przy wystarczającej wytrzymałości dla większości zastosowań logistycznych.
O przydatności drewna nie decyduje jednak sam gatunek. Znaczenie ma także wilgotność, obecność pęknięć, zgnilizny, śladów owadów, nadmiernej krzywizny i innych wad. Drewno o zbyt wysokiej wilgotności ma niższą odporność na obciążenia, dlatego przed użyciem jest sezonowane lub suszone. W paletach przeznaczonych do obrotu międzynarodowego może być też wymagana obróbka termiczna zgodna z ISPM-15.
Najczęściej stosowane gatunki iglaste i ich cechy to:
- Sosna – zapewnia dobry stosunek wytrzymałości do masy, jest łatwo dostępna i dobrze poddaje się obróbce oraz impregnacji.
- Świerk – jest lekki, sprężysty i ma jasną barwę. Zawiera mniej żywicy niż sosna, ale zwykle gorzej znosi obciążenia punktowe i trudniej go impregnować.
- Jodła – jest lekka i prawie bezżywiczna, a jej właściwości są zbliżone do świerku.
- Modrzew – jest twardszy i bardziej odporny na wilgoć niż większość innych gatunków iglastych, lecz kosztuje więcej, dlatego wykorzystuje się go w paletach pracujących w trudniejszych warunkach.
Sosna jest szczególnie częstym surowcem do produkcji palet EUR i EPAL, ale także konstrukcji przemysłowych. Wybiera się ją wtedy, gdy potrzebna jest równowaga między ceną, trwałością i masą własną palety.
Drewno liściaste do ciężkich i wymagających zastosowań
Drewno liściaste ma zwykle większą gęstość i twardość niż drewno iglaste. Dzięki temu lepiej znosi ścieranie, uderzenia oraz wysokie obciążenia. Jednocześnie jest cięższe, droższe i trudniejsze w obróbce, więc nie opłaca się stosować go w każdej palecie. Najczęściej trafia do konstrukcji przemysłowych, palet wielokrotnego obiegu i nośników przeznaczonych do ciężkich towarów.
W tej grupie wykorzystuje się między innymi:
- Dąb – bardzo twardy, trwały i odporny na uszkodzenia. Sprawdza się przy dużych obciążeniach, ale jego wysoka masa i cena ograniczają zastosowanie do palet specjalistycznych.
- Buk – jest twardy i wytrzymały, lecz łatwo chłonie wilgoć. Wymaga starannego suszenia, a w określonych zastosowaniach także zabezpieczenia przed wilgocią.
- Brzoza – jest stosunkowo elastyczna i tańsza od dębu, dlatego może być używana jako materiał pomocniczy lub w konstrukcjach o umiarkowanych wymaganiach.
- Topola, osika i olsza – pojawiają się w wybranych konstrukcjach, gdy liczy się dostępność i łatwa obróbka, a wymagania dotyczące twardości są niższe.
Wyższa twardość nie oznacza automatycznie, że każda paleta z drewna liściastego będzie miała większą nośność. Ostateczny parametr zależy również od grubości desek, układu elementów, jakości połączeń, wilgotności i przeznaczenia palety. Nośność trzeba więc oceniać dla konkretnej konstrukcji, a nie wyłącznie na podstawie gatunku drewna.
Drewno iglaste i liściaste – porównanie
Najważniejsze różnice między obiema grupami surowców przedstawia poniższe zestawienie:
| Kryterium | Drewno iglaste | Drewno liściaste |
|---|---|---|
| Masa | Zwykle niższa | Zwykle wyższa |
| Nośność | Standardowa, wystarczająca dla wielu zastosowań | Wyższa w konstrukcjach przeznaczonych do ciężkich ładunków |
| Cena | Niższa | Wyższa |
| Dostępność | Bardzo duża | Zwykle bardziej ograniczona |
| Łatwość obróbki | Wysoka | Zwykle niższa |
| Odporność na ścieranie i uderzenia | Umiarkowana | Zwykle wyższa |
W praktyce wybór między tymi grupami jest kompromisem. Lżejsza paleta z sosny lub świerku obniża koszty zakupu i przewozu. Cięższa paleta dębowa albo bukowa może natomiast lepiej znosić wielokrotne użytkowanie i trudne warunki pracy.
Palety z materiałów drewnopochodnych
Paleta nie zawsze składa się wyłącznie z litego drewna. W niektórych konstrukcjach stosuje się sklejkę oraz klocki wykonane z prasowanych wiórów drzewnych. Takie elementy są jednorodne, pozbawione sęków i pęknięć, a także stabilne wymiarowo. Mogą mniej zmieniać kształt pod wpływem wahań wilgotności niż niektóre elementy z litego drewna.
Klocki z materiałów drewnopochodnych często stosuje się w paletach lekkich, eksportowych i jednorazowych. Pozwalają także wykorzystać surowiec z odzysku. Nie zastępują jednak automatycznie wszystkich elementów konstrukcji, ponieważ właściwości całej palety zależą od jej projektu i wymagań dotyczących obciążenia.
Jak dobrać drewno do palety?
Do standardowego transportu i magazynowania najczęściej wystarcza paleta z drewna iglastego. Sosna będzie rozsądnym wyborem, gdy liczą się cena, dostępność i dobry stosunek wytrzymałości do masy. Świerk sprawdzi się tam, gdzie ważna jest lekkość oraz jasna powierzchnia.
Drewno liściaste warto rozważyć przy ciężkich ładunkach, częstym użyciu, dużym ryzyku uderzeń albo pracy w wymagającym środowisku. Trzeba jednak uwzględnić wyższą cenę i masę, ponieważ zbyt ciężka paleta może zwiększyć koszty obsługi oraz transportu. Ostateczna decyzja powinna uwzględniać nośność ładunku, warunki magazynowania, liczbę cykli użytkowania i budżet.
